شدن آزار زيادى نبيند ، يا از امكان استفاده از منجنيق در جنگ سخن به ميان آمده ، يا دستور داده شده در جريان جنگ از كشتن زنان و كودكان خوددارى شود و يا توصيه‌هايى ديگر ازاين‌دست در متون روايى رسيده است . آموزه‌ها و راهنمايىهايى ازاين‌دست در شمار مصاديق تشريع جاى مىگيرند و همان گونه كه در عبادات و ديگر ابواب تشريع پذيرفته و بدان گردن نهاده مىشود اين دسته از تشريع‌ها نيز مبناى عمل قرار مىگيرند . جنبهء سوم : كار ويژه‌اى كه براى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله مباح بوده يا در شرايطى بدان سبب كه به باور ايشان به هدفى مستحب يا واجب مىانجاميده بر آن حضرت مستحب يا واجب بوده و آن حضرت به همين عنوان آن كار را انجام داده است . اكنون اين پرسش مطرح است كه آيا چنين كارى براى ما نيز همان حكم شرعى را داراست كه براى آن حضرت داشته است ؛ براى نمونه ، اگر پيامبر صلّى اللّه عليه و إله دارويى معين را براى درمان بيماريى معين مصرف كرده ، اكنون آيا براى ما نيز استفاده از همان دارو در همان بيمارى مستحب يا واجب است ، يا آنكه چنين نيست و براى ما در هر صورت ، مباح خواهد بود ؟ پاسخ به اين پرسش در واقع بر همان قاعده‌اى استوار است كه پيشتر گذشت و در آنجا ديدگاه اين گروه از عالمان را برگزيديم كه گفته‌اند : اقوال و افعال پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در اين‌باره حجت نيست و پيروى از آنها نيز بايسته نمىباشد ، بلكه اقوال و افعال آن حضرت در اين عرصه اساسا بر تجربهء شخص پيامبر صلّى اللّه عليه و إله به عنوان يك انسان و بر آنچه او در اين‌باره از صاحبان تجربه و دانش ديده يا شنيده استوار است . اين آگاهى و اين تجربه در بسيارى از موارد درست و با واقعيت برابر است ؛ ولى درعين‌حال ، احتمال خطا نيز در آن وجود دارد ، چنان‌كه فرمود : « من يك انسانم كه گاه به خطا مىروم و گاه به حقيقت مىرسم » . « 1 » البته در اينجا يك نكته ناگفته نماند كه اگر در همين عرصه تصريحى قرآنى بر

--> ( 1 ) . « انما انا بشر اخطىء و اصيب » . منابع اين حديث پيشتر از نظر گذشت .